Podział majątku
Podział majątku wspólnego jest czynnością, której dokonuje się po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, np. w wyniku rozwodu, separacji, ustanowienia rozdzielności majątkowej, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków lub ogłoszenia jego upadłości.
Podziału majątku można dokonać przed sądem lub w formie umowy zawartej przed notariuszem. Wybór drugiego rozwiązania jest szybszy, prostszy i mniej kosztowny, pod warunkiem, że strony są zgodne co do składu majątku, jego wartości i sposobu podziału.
Podział majątku przed notariuszem
Umowa o podział majątku wspólnego może zostać zawarta, gdy małżonkowie uzgodnili wszystkie kwestie dotyczące jego podziału. W takim przypadku nie ma potrzeby prowadzenia postępowania sądowego. Notariusz sporządza akt notarialny, który ma moc prawną równą wyrokowi sądu.
W ramach podziału można ustalić, że:
- poszczególne składniki majątku przypadną konkretnemu małżonkowi,
- jedna ze stron dokona na rzecz drugiej spłaty lub dopłaty,
- podział obejmie cały majątek lub tylko jego część.
Podział może dotyczyć zarówno aktywnych składników majątku (np. nieruchomości, samochodów, oszczędności), jak i zobowiązań, takich jak wspólne kredyty.
Forma podziału zależy od rodzaju składników majątku:
- jeżeli w skład wchodzi nieruchomość, prawo użytkowania wieczystego lub spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, wymagana jest forma aktu notarialnego,
- jeśli obejmuje udziały w spółce z o.o., konieczna jest forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi,
- w przypadku ruchomości (np. samochodu, mebli, sprzętu AGD) wystarczy zwykła forma pisemna.
Zawarcie umowy o podział majątku w kancelarii notarialnej pozwala:
- uniknąć długotrwałego i kosztownego postępowania sądowego,
- zachować pełną kontrolę nad sposobem podziału,
- uzyskać dokument o mocy prawomocnego wyroku,
- uregulować również kwestie związane z długami, kredytami czy rozliczeniami między stronami.
Podział majątku u notariusza to rozwiązanie szybkie, przejrzyste i bezpieczne – szczególnie dla osób, które osiągnęły porozumienie i chcą w sposób formalny oraz bezkonfliktowy zakończyć wspólność majątkową.
Wymagane dokumenty:
- Dokumenty tożsamości – dowód osobisty lub paszport,
- Dokument potwierdzający ustanie wspólności ustawowej między małżonkami (wyrok orzekający rozwód, wyrok o orzeczeniu separacji lub umowa rozdzielności majątkowej),
- Tytuł nabycia – np. wypis aktu notarialnego (umowa sprzedaży, darowizny), prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia,
- Zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzające, że podatek od spadków i darowizn został zapłacony lub że nabycie jest zwolnione od podatku albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia – w sytuacji, gdy:
- nabycie nastąpiło w drodze spadku lub zasiedzenia,
- nabycie nastąpiło w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności na mocy postanowienia sądowego wydanego po dniu 01 stycznia 2007 roku,
- Dokumenty kredytowe – jeżeli Nabywca finansuje dokonanie spłaty kredytem: umowa kredytowa oraz oświadczenie banku o poparciu hipoteki.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość:
- Zaświadczenie o niezaleganiu z opłatami – na życzenie Nabywcy, wydawane przez zarządcę nieruchomości lub spółdzielnię.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu:
- Zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej o przysługującym prawie do lokalu oraz o braku zaległości w opłatach za lokal – ważne 30 dni.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej nieruchomości gruntowej (działki zabudowanej lub niezabudowanej):
- Wypis z rejestru gruntów i budynków – wydawane przez Starostwo bądź Urząd Miasta,
- Wyrys z mapy ewidencyjnej – w przypadku, gdy działkę będącą przedmiotem umowy należy wydzielić z księgi wieczystej i założyć dla niej nową księgę wieczystą,
- Zaświadczenie o przeznaczeniu nieruchomości zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – wydawane przez Urząd Gminy,
- Zaświadczenie o lasach – zaświadczenie stwierdzające czy nieruchomość jest objęta uproszczonym planem urządzania lasu lub decyzją określającą zadania w zakresie gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach wydawane przez Starostwo bądź Urząd Miasta - gdy podział majątku odbywa się po rozwodzie,
- Zaświadczenie o braku zaległości w podatkach – na życzenie Nabywcy, wydawane przez Urząd Gminy.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej samochodu
- Dowód rejestracyjny
Wymagane informacje:
- określenie przedmiotu umowy,
- określenie wartości,
- określenie sposobu podziału majątku,
- określenie czy podział majątku dokonywany jest ze spłatą/dopłatą na rzecz któregoś z małżonków i czy jest to podział całkowity czy częściowy.
W wyjątkowych sytuacjach mogą być potrzebne również inne dokumenty niż wymienione powyżej.
Podatek
Przy podziale majątku wspólnego małżonków podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) nie występuje, niezależnie od tego, czy podział następuje ze spłatami lub dopłatami, czy bez nich. Czynność ta nie podlega opodatkowaniu PCC, a notariusz nie pobiera tego podatku przy sporządzaniu aktu notarialnego.
Opłaty sądowe
Notariusz zobowiązany jest pobrać opłatę sądową od wniosku o wpis w księdze wieczystej i przekazać ją na rachunek właściwego sądu rejonowego, co jest warunkiem dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Wysokość opłat określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Najczęściej pobierane opłaty wynoszą:
- 150 zł – za wpis własności,
W określonych sytuacjach mogą być pobrane dodatkowe opłaty:
- 100 zł – za założenie księgi wieczystej,
- 75 zł lub 100 zł – za wykreślenie prawa,
- 200 zł - za wpis hipoteki.
Wynagrodzenie notariusza
Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługuje wynagrodzenie, nazywane zwyczajowo taksą notarialną, obliczane zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 roku w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Taksa notarialna powiększana jest o należny podatek od towarów i usług (23%).
Konkretną wysokość taksy notarialnej notariusz ustala ze stronami czynności.