Umowa dożywocia
Umowa dożywocia jest czynnością notarialną, na podstawie której właściciel nieruchomości przenosi jej własność na inną osobę, w zamian za zobowiązanie nabywcy do zapewnienia zbywcy dożywotniego utrzymania. Umowa ta jest często stosowana w relacjach rodzinnych, zwłaszcza pomiędzy osobami starszymi a ich bliskimi. Zawarcie umowy dożywocia wymaga formy aktu notarialnego. Notariusz czuwa nad prawidłowym ukształtowaniem treści umowy oraz zabezpieczeniem interesów obu stron.
W umowie dożywocia strony ustalają, że nabywca nieruchomości zobowiązuje się w szczególności do:
- przyjęcia dożywotnika jako domownika,
- zapewnienia mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, opału i światła,
- zapewnienia odpowiedniej pomocy i pielęgnowania w chorobie,
- sprawienia pogrzebu odpowiadającego zwyczajom miejscowym.
Zakres świadczeń może być dostosowany do indywidualnych potrzeb stron i dokładnie określony w akcie notarialnym.
Z chwilą podpisania aktu notarialnego własność nieruchomości przechodzi na nabywcę, natomiast prawo dożywocia podlega wpisowi do księgi wieczystej. Prawo to jest skuteczne także wobec kolejnych właścicieli nieruchomości.
Przedmiotem umowy dożywocia może być własność nieruchomości lub udział we współwłasności nieruchomości, a także prawo użytkowania wieczystego lub udział we współużytkowaniu wieczystym. Przedmiotem takiej umowy nie może natomiast być spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego.
Wymagane dokumenty:
- Dokumenty tożsamości – dowód osobisty lub paszport,
- Tytuł nabycia – np. wypis aktu notarialnego (umowa sprzedaży, darowizny), prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia,
- Zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzające, że podatek od spadków i darowizn został zapłacony lub że nabycie jest zwolnione od podatku albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia – w sytuacji, gdy:
- nabycie nastąpiło w drodze spadku lub zasiedzenia,
- nabycie nastąpiło w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności na mocy postanowienia sądowego wydanego po dniu 01 stycznia 2007 roku,
- informacja o wartości.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu:
- Zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej o przysługującym prawie do lokalu – ważne 30 dni.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej nieruchomości gruntowej (działki zabudowanej lub niezabudowanej):
- Wypis z rejestru gruntów i budynków – wydawane przez Starostwo bądź Urząd Miasta,
- Wyrys z mapy ewidencyjnej – w przypadku, gdy działkę będącą przedmiotem umowy należy wydzielić z księgi wieczystej i założyć dla niej nową księgę wieczystą,
- Zaświadczenie o przeznaczeniu nieruchomości zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – wydawane przez Urząd Gminy,
- Zaświadczenie o lasach – zaświadczenie stwierdzające czy nieruchomość jest objęta uproszczonym planem urządzania lasu lub decyzją określającą zadania w zakresie gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach wydawane przez Starostwo bądź Urząd Miasta – gdy strony umowy nie są najbliższą rodziną.
W wyjątkowych sytuacjach mogą być potrzebne również inne dokumenty niż wymienione powyżej.
Podatek
Przy umowie dożywocia notariusz jest zobowiązany do obliczenia, pobrania i przekazania do właściwego Urzędu Skarbowego podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Zawarcie umowy przed notariuszem jest uzależnione od uiszczenia podatku – można go wpłacić przelewem na rachunek kancelarii przed dokonaniem czynności lub gotówką w kancelarii w dniu podpisania aktu.
Stawki podatku określa ustawa z dnia 9 września 2000 r. o PCC. Podatek wynosi 2% wartości rynkowej przedmiotu umowy, wskazanej przez strony w umowie.
Opłaty sądowe
Notariusz zobowiązany jest pobrać opłatę sądową od wniosku o wpis w księdze wieczystej i przekazać ją na rachunek właściwego sądu rejonowego, co jest warunkiem dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Wysokość opłat określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Najczęściej pobierane opłaty wynoszą:
- 200 zł – za wpis własności,
- 150 zł – za wpis świadczeń dożywotnich.
W określonych sytuacjach mogą być pobrane dodatkowe opłaty:
- 100 zł – za założenie księgi wieczystej,
- 75 zł lub 100 zł – za wykreślenie prawa.
Wynagrodzenie notariusza
Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługuje wynagrodzenie, nazywane zwyczajowo taksą notarialną, obliczane zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 roku w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Taksa notarialna powiększana jest o należny podatek od towarów i usług (23%).
Konkretną wysokość taksy notarialnej notariusz ustala ze stronami czynności.