Dział spadku
Dział spadku to czynność prawna, której celem jest podział majątku pozostawionego przez zmarłego pomiędzy jego spadkobierców. W praktyce oznacza to, że każdy z nich staje się wyłącznym właścicielem określonych składników majątku – zgodnie z ustalonym podziałem, a w razie potrzeby dokonuje się odpowiednich spłat lub dopłat, aby wyrównać wartość udziałów.
Z chwilą śmierci spadkodawcy dochodzi do nabycia spadku przez jego spadkobierców, co skutkuje powstaniem między nimi współwłasności majątku spadkowego w częściach ułamkowych. Ustanie tego stanu następuje w drodze działu spadku, który może być dokonany w formie umownej bądź sądowej.
Przedmiotem działu spadku mogą być wyłącznie aktywa, nie długi. Odpowiedzialność za zobowiązania spadkowe rozkłada się z mocy prawa, zgodnie z udziałami spadkobierców.
Wymagane dokumenty:
- Dokumenty tożsamości – dowód osobisty lub paszport,
- Tytuł nabycia - prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia
- Tytuł nabycia spadkodawcy – np. wypis aktu notarialnego (umowa sprzedaży, darowizny),
- Zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego stwierdzające, że podatek od spadków i darowizn został zapłacony lub że nabycie jest zwolnione od podatku albo że zobowiązanie podatkowe wygasło wskutek przedawnienia – od każdego spadkobiercy,
- Dokumenty kredytowe – jeżeli Nabywca finansuje dokonanie spłaty kredytem: umowa kredytowa oraz oświadczenie banku o poparciu hipoteki,
- Zaświadczenie o braku osób zameldowanych w nieruchomości– na życzenie Nabywcy, wydawane przez Urząd Miasta lub Gminy.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość:
- Zaświadczenie o niezaleganiu z opłatami – na życzenie Nabywcy, wydawane przez zarządcę nieruchomości lub spółdzielnię.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu:
- Zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej o przysługującym prawie do lokalu oraz o braku zaległości w opłatach za lokal – ważne 30 dni.
W przypadku zawarcia umowy dotyczącej nieruchomości gruntowej (działki zabudowanej lub niezabudowanej):
- Wypis z rejestru gruntów i budynków – wydawane przez Starostwo bądź Urząd Miasta,
- Wyrys z mapy ewidencyjnej – w przypadku, gdy działkę będącą przedmiotem umowy należy wydzielić z księgi wieczystej i założyć dla niej nową księgę wieczystą,
- Zaświadczenie o przeznaczeniu nieruchomości zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego – wydawane przez Urząd Gminy,
- Zaświadczenie o braku zaległości w podatkach – na życzenie Nabywcy, wydawane przez Urząd Gminy.
Wymagane informacje:
- określenie przedmiotu umowy,
- określenie wartości,
- określenie sposobu podziału spadkiem,
- określenie czy dział spadku dokonywany jest ze spłatą/dopłatą na rzecz któregoś z spadkobierców i czy jest to dział spadku całkowity czy częściowy.
W wyjątkowych sytuacjach mogą być potrzebne również inne dokumenty niż wymienione powyżej.
Podatek
Przy dziale spadku podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) co do zasady nie występuje, jeżeli dział spadku następuje bez spłat i dopłat pomiędzy spadkobiercami.
W przypadku, gdy w ramach działu spadku jeden ze spadkobierców nabywa składniki majątku ponad wartość przysługującego mu udziału w spadku i dokonuje spłaty lub dopłaty na rzecz pozostałych spadkobierców, PCC pobierany jest od wartości rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału w spadku.
Jeżeli podatek jest należny, notariusz oblicza go, pobiera przy sporządzeniu aktu notarialnego i przekazuje do właściwego urzędu skarbowego.
Opłaty sądowe
Notariusz zobowiązany jest pobrać opłatę sądową od wniosku o wpis w księdze wieczystej i przekazać ją na rachunek właściwego sądu rejonowego, co jest warunkiem dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Wysokość opłat określa ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Najczęściej pobierane opłaty wynoszą:
- 150 zł – za wpis własności,
W określonych sytuacjach mogą być pobrane dodatkowe opłaty:
- 100 zł – za założenie księgi wieczystej,
- 75 zł lub 100 zł – za wykreślenie prawa,
- 200 zł – za wpis hipoteki bądź służebności.
Wynagrodzenie notariusza
Notariuszowi za dokonanie czynności notarialnych przysługuje wynagrodzenie, nazywane zwyczajowo taksą notarialną, obliczane zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 roku w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Taksa notarialna powiększana jest o należny podatek od towarów i usług (23%).
Konkretną wysokość taksy notarialnej notariusz ustala ze stronami czynności.